Oorwurmen in psychoanalyse

Gelukkig, je bent niet gestopt met lezen na de titel. Dit wordt geen onsmakelijk verhaal over ongedierte in de spreekkamer.

De oorwurm die ik hier bedoel is een term uit de muziek. Volgens Wikipedia: ‘een oorwurm is een melodietje dat in je hoofd blijft hangen, maar waar je geen prijs op stelt.’ Ik heb vrij vaak last van oorwurmen. Toen ik ging letten op wat er in mijn hoofd zong, had de tekst vaak betrekking op een thema dat me bewust of onbewust bezig hield. Kennelijk resoneert een innerlijke betekenis mee met het repeterende basthema in de muziek.

Zo had ik laatst de regel ‘I want to have everything’ uit een lied van Barbra Streisand de hele avond in mijn hoofd nadat ik met een bevriend collega sprak over narcisme. Hoewel een narcist waarschijnlijk niet zal zeggen ‘ik wil alles hebben’. Hij heeft eerder de illusoire overtuiging dat hij alles al in zich heeft en kan. Dit ter bescherming tegen een gevoel van afhankelijkheid wat verlangen (‘I want to have everything’) nu eenmaal met zich mee brengt want dat is te pijnlijk om te ervaren. Was het toeval dat ook de volgende regels van Streisand verder in mijn hoofd zongen ‘I want to move into the white house, paint it yellow’?

En vanmorgen ‘Vive la vida’ van Coldplay en dan vooral het gedeelte ‘Woahahahah oh, woahahah ohoh’. Leve het leven. In 1913 sprak Freud over vergankelijkheid met de dichter Rainer Maria Rilke tijdens een zomerse wandeling door weelderig bloeiende alpenweiden. Rilke verkeerde in een melancholische gemoedstoestand dat al die schoonheid voorbestemd was te verdwijnen. Hij voorvoelde de rouw die over hem zou komen bij het verwelken van de kleurrijke bloemenzee en dat zorgde ervoor dat hij niet kon genieten van het moois die zich voor hem uitstrekte. Freud vond dat het bewustzijn van de vergankelijkheid het bestaan juist van meer waarde maakt. Later in hun levens kwamen de visies dichter bij elkaar. Freud was getroffen door de vernietigingen van de oorlog die zijn optimisme temperden en Rilke besefte dat een onoplosbare rouw al lang in ons huist omdat alle levende wezens zich naar hun einde bewegen.

Vier het leven!

De illustratie is gemaakt door Anita Mulder.

volg via Email
Facebook
LinkedIn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *